8 december 2017geplaatst door Het Gastenhuis

Twintig jaar lang woonde ze als een kluizenaar in Frankrijk. Wik van Veenendaal. In een klein huisje vlakbij het bos wijdde ze zich volledig aan haar honden en katten. Ze redde het er prima alleen. Maar toen, langzaam maar zeker, diende Alzheimer zich aan. Ik ontmoet haar broer Cor en haar dochter Simone in het Gastenhuis Druten waarnaar ze onlangs verhuisde.

‘Mijn zus heeft altijd gedaan wat ze zelf wilde’, zegt Cor. ‘Ze was de enige die op het gymnasium de rector tegen zich in het harnas wist te jagen’, lacht hij, ‘en dat was best een kunst bij die man.’ Ze maakte het gymnasium ook niet af. ‘Ze vond het maar een duffe boel’. In plaats daarvan begon ze een opleiding tot chemisch analiste. In 1973 gingen zij en haar man uit elkaar en werd ze een werkende moeder van vier kinderen. ‘Ook niet bepaald gangbaar in die tijd.’ Ze was 56 toen ze er voor koos zichzelf af te zonderen in Frankrijk. Ver weg van alle drukte en sociale verplichtingen.

‘Ik wilde dat er ruimte zou zijn voor haar eigenheid.’

De laatste jaren zag Simone haar moeder steeds verder achteruit gaan. Ze wist dat er een moment zou komen dat ze niet meer zelfstandig zou kunnen wonen, maar wat dan? ‘Ik was al twee jaar aan het rondkijken naar een geschikte plek. Maar bij alles wat ik tegenkwam, zag ik dat er geen ruimte zou zijn voor haar eigenheid. Mijn moeder in het keurslijf van een verpleeghuis stoppen na haar vrije bestaan in Frankrijk, dat zou voor haar echt het einde betekenen.’
Inmiddels reed Simone maandelijks op en neer naar Frankrijk om het leven van haar moeder in goede banen te leiden. Haar financiën deed ze al zes jaar vanuit Nederland. Daarnaast had ze een paar keer per dag telefonisch contact. ‘Als met kerst de stroom uitviel, dan moest je in de auto stappen om het in orde te gaan maken. Dat soort dingen kon ze gewoon niet meer.’ Hoe lang was het nog verantwoord om dit vol te houden?

‘Toen ze haar rijbewijs kwijtraakte verloor ze haar vrijheid. Verschrikkelijk vond ze dat.’

Uiteindelijk werd het november 2016. Wik raakte haar rijbewijs kwijt. Ze kwam niet meer door de keuring heen. Dat was het moment waarop ze echt naar Nederland moest komen. ‘Verschrikkelijk vond ze dat. Dat ze haar rijbewijs niet meer had. Want dat ontnam haar haar vrijheid. Ze ontkende het ook in alle toonaarden. De brief waarin stond dat ze haar rijbewijs niet meer had, verstopte ze onder de achterbank van haar auto.’

Gelukkig vond Simone een leuke zelfstandige woning voor haar moeder in Enspijk met uitzicht en veel wandelmogelijkheden. Maar omdat ze de thuiszorg niet accepteerde, brak voor haar een zo mogelijk nog intensievere periode aan. ‘Ik ging dagelijks naar haar toe. Deed boodschappen, bracht eten. En dat allemaal naast mijn werk. Op het laatst belde ze ook wel 25 keer per dag. Een eigen leven had ik niet meer.’

‘En toen kwam er een gewone verhuizing in zicht in plaats van een gedwongen opname.’

En toen kwam ze het Gastenhuis Druten op het spoor. ‘Met het Gastenhuis verdween het schrikbeeld van een gedwongen opname waar we langzaam op af leken te stevenen. Er diende zich opeens de mogelijkheid van een nieuwe verhuizing aan. We hadden nog alle keuze dus konden een kamer op de begane grond uitkiezen met een tuintje dat we zelf konden aankleden. En haar hondjes, die alles voor haar zijn, mochten mee verhuizen.’

Als ik Simone spreek woont Wik net een kleine week in Het Gastenhuis. Contact met anderen zoekt ze nog niet. Of en wanneer ze daar aan toe komt, zal ze zelf bepalen. En dat is precies de ruimte waar Simone voor haar moeder naar op zoek was. Ze eet alleen op haar kamer, maar vindt het wel fijn als iemand even bij haar komt zitten. ‘Dat doen ze hier superlief’, vertelde ze onlangs aan Simone. ‘Dan komen ze even op de bank zitten en krijg ik een kopje koffie.’ Simone lacht: ‘Dat laat ze zich dan toch heerlijk welgevallen.’

‘Als ze met haar hondjes gaat wandelen loopt er nu nog even iemand mee, maar als blijkt dat dat goed gaat, kan ze straks ook alleen de deur uit. Ik ben zo blij dat mijn moeder het hier fijn heeft en dat ze in goede, professionele handen is.’ Zichtbaar dankbaar kijkt Simone me aan. ‘Gisteren deed ik voor het eerst weer boodschappen zonder dat ik die van mijn moeder in m’n achterhoofd had. En ik durf zelfs weer aan vakantie te denken.’ Cor kijkt liefdevol naar zijn nicht: ‘Niet alleen voor Wik is er een nieuw leven begonnen. Ook voor jou is dat zo. En dat werd hoog tijd.’


Naschrift: Veel sneller dan verwacht, neemt Wik inmiddels volop deel aan het leven in het Gastenhuis. Ze steekt graag de handen uit de mouwen en helpt regelmatig mee in de keuken. Ook eet ze niet meer alleen op haar kamer. Ze is nog steeds baas over haar eigen leven. Beslist zelf wat ze doet. En wanneer. Het is mooi om te zien hoe goed het met haar gaat.